Naar de inhoud

Bitos

Welkom bij Bitos

Faillissement: de gevolgen begrijpen en oplossingen vinden om financieel weer op te krabbelen

Bankroet is een strafbaar feit, geen synoniem voor faillissement. In het Franse recht verwijst het naar frauduleuze handelingen bij het beheer, gepleegd door een…

Homme d'affaires en détresse face à des documents financiers évoquant une situation de banqueroute
5 min

Faillissement is een strafbaar feit en geen synoniem voor een bedrijfsfaillissement. In het Franse recht verwijst de term naar frauduleus handelen door een bestuurder, op voorwaarde dat er vooraf een gerechtelijke reorganisatie- of liquidatieprocedure is geopend.

Artikel L. 654-2 van het Franse Wetboek van Koophandel somt de bedoelde gedragingen op: het verduisteren van activa, het frauduleus verhogen van de schuldenlast, het voeren van een fictieve boekhouding of het niet voeren van een boekhouding die aan de regels voldoet. Een onderneming kan dus worden geliquideerd zonder dat de bestuurder wegens faillissement wordt vervolgd, zolang geen van deze feiten is vastgesteld.

Persoonlijke aansprakelijkheid van de bestuurder na een gerechtelijke liquidatie

De meest voorkomende misvatting is dat een gerechtelijke liquidatie de bestuurder automatisch persoonlijk aansprakelijk maakt voor de schulden. Dat is niet zo. De vennootschap draagt als rechtspersoon haar eigen schulden.

Een liquidatie leidt niet automatisch tot persoonlijke schulden van de bestuurder. Het privévermogen blijft beschermd, tenzij de rechtbank een specifieke bestuursfout vaststelt die heeft bijgedragen aan het tekort aan activa. Deze vordering wegens aansprakelijkheid voor het tekort aan activa staat los van faillissement: ze valt onder het handelsrecht, niet onder het strafrecht.

In verschillende situaties kan de bestuurder persoonlijk aansprakelijk worden gesteld. De website banqueroute.be licht toe hoe privévermogen na een collectieve procedure kan worden aangesproken. De meest voorkomende gevallen zijn persoonlijke borgstellingen bij banken, niet-terugbetaalde rekening-couranttegoeden van aandeelhouders en veroordelingen wegens bestuursfouten.

  • Met een persoonlijke borgstelling verbindt de bestuurder zijn eigen vermogen, ongeacht wat er met de vennootschap gebeurt. Ook na afsluiting van de liquidatie kan de schuldeiser met een garantie de borg aanspreken.
  • Voor een vordering wegens aansprakelijkheid voor het tekort aan activa moet worden bewezen dat een bestuursfout heeft bijgedragen aan de schuldenlast. Een commercieel mislukte onderneming is op zichzelf niet voldoende om zo’n vordering in te stellen.
  • Als vermogensvermenging wordt vastgesteld, kan de rechtbank de collectieve procedure uitbreiden tot de bestuurder zelf. Dit blijft echter een uitzonderlijke situatie.

Vrouw met officiële documenten voor een gerechtsgebouw in het kader van een faillissementsprocedure

Faillissement en strafbare feiten: wat het Wetboek van Koophandel bestraft

Faillissement is geen verzamelterm voor allerlei misdrijven. Het Wetboek van Koophandel omschrijft specifieke gedragingen, en voor een strafrechtelijke kwalificatie moet elk ervan worden bewezen. Het staken van betalingen op zich is geen faillissement.

De strafbare feiten vallen in verschillende categorieën. Het verduisteren of verbergen van activa (bijvoorbeeld door de rekeningen van de vennootschap leeg te halen voordat de staking van betalingen wordt gemeld) is het meest voorkomende feit waarvoor vervolging wordt ingesteld. Ook het frauduleus verhogen van de schuldenlast, bijvoorbeeld door fictieve schulden aan te gaan om insolventie te organiseren, valt onder het strafbare feit.

Boekhoudkundige onregelmatigheden en faillissement

Het niet voeren van een boekhouding volgens de wettelijke regels of het voeren van een fictieve of onvolledige boekhouding geldt als een van de gevallen van faillissement. Een bestuurder die al meerdere boekjaren geen jaarrekening heeft opgesteld, riskeert vervolging zodra een collectieve procedure wordt geopend.

De mogelijke straffen zijn gevangenisstraf en een geldboete, maar ook aanvullende sancties, zoals een verbod om een onderneming te besturen en ontzetting uit burgerrechten. Het openbaar ministerie, de gerechtelijk bewindvoerder of de vereffenaar kan de zaak aanhangig maken bij de correctionele rechtbank.

Preventieve maatregelen vóór een collectieve procedure

De meeste bestuurders ontdekken preventieve procedures te laat. Met twee regelingen kunnen zij met schuldeisers onderhandelen voordat liquidatie de enige optie wordt.

Een ad-hocmandaat is mogelijk zolang de onderneming haar betalingen nog niet heeft gestaakt. De bestuurder vraagt de voorzitter van de rechtbank om een mandataris aan te stellen die de onderhandelingen met schuldeisers begeleidt. De procedure is vertrouwelijk, zodat paniek bij zakenpartners wordt voorkomen.

Een minnelijke schikking kan binnen een beperktere periode worden aangevraagd: de staking van betalingen mag dan niet langer dan 45 dagen geleden zijn begonnen. De bemiddelaar krijgt enkele maanden om een minnelijke overeenkomst tot stand te brengen. Als de rechtbank deze overeenkomst homologeert, is ze bindend voor de schuldeisers die haar hebben ondertekend.

Deze twee regelingen zijn geen procedures om na een liquidatie opnieuw te beginnen. Hun waarde ligt in preventie: een bestuurder die op tijd anticipeert op problemen met de kaspositie, heeft meer speelruimte dan iemand die wacht tot de staking van betalingen officieel is vastgesteld.

Stel in gesprek met een financieel adviseur om oplossingen te vinden na een faillissement

Na een liquidatie opnieuw beginnen: economisch falen onderscheiden van fraude

Een bestuurder van wie de vennootschap is geliquideerd, mag opnieuw een onderneming oprichten, tenzij hij strafrechtelijk is veroordeeld tot een bestuursverbod. Economisch falen is geen strafbaar feit.

Het onderscheid tussen liquidatie en faillissement bepaalt hoe het verdere traject eruitziet. Een bestuurder zonder veroordeling kan na afsluiting van de liquidatie een nieuwe onderneming inschrijven. In de praktijk liggen de obstakels vooral op bankgebied: na een liquidatie is financiering moeilijk te verkrijgen, omdat kredietinstellingen de voorgeschiedenis van de bestuurder controleren.

Een nieuw project voorbereiden na een liquidatie

Drie voorzorgsmaatregelen kunnen problemen helpen voorkomen. Controleer eerst of de liquidatie daadwerkelijk is afgesloten en of er geen bestuursverbod in het strafregister is opgenomen. Los vervolgens eventuele nog lopende persoonlijke borgstellingen af of heronderhandel erover, want die kunnen de leencapaciteit van de bestuurder voor een nieuw project beperken.

Tot slot verdient de rechtsvorm van het nieuwe project bijzondere aandacht. Scheid privé- en bedrijfsvermogen vanaf de oprichting (bijvoorbeeld door te kiezen voor een vennootschap met beperkte aansprakelijkheid en geen persoonlijke borgstelling af te geven) verkleint het risico dat een tweede mislukking het vermogen van de bestuurder aantast.

Het Franse rechtskader bestraft het nemen van ondernemersrisico’s op zich niet. Faillissement bestraft fraude, niet mislukking. Een bestuurder die een correcte boekhouding heeft gevoerd, de staking van betalingen tijdig heeft gemeld en heeft meegewerkt met de betrokkenen bij de collectieve procedure, kan opnieuw aan een project beginnen, ook als het vorige op een liquidatie is uitgelopen.

Faillissement: de gevolgen begrijpen en oplossingen vinden om financieel weer op te krabbelen